ابو جعفر ، يزيد بن حاتم را با پنجاه هزار تن روانه كرد . و شصت و سه هزار هزار درهم هزينهء اين سپاه كرد و اين درهمها در دو هزار و هشتاد بار بود و در هر بارى سى هزار درهم . ابو عادى و ابو حاتم كشته شدند و سرهاشان را نزد او بردند و كار مغرب يك رويه به كام او شد و ابو جعفر شهر بغداد را به سال صد و چهل و پنج بنياد نهاد و قصر خلد را در صد و پنجاه و هفت بنا كرد و بازارها را از مدينة السلام به باب الكرخ و باب المحول نقل كرد . در پيرامون كوفه خندقى حفر كرد و بارويى برگرد آن كشيد . همچنين بر گرد بصره نيز خندقى كند . عيسى بن موسى را خلع كرد و براى پسرش محمد مهدى و پس از مرگ او براى عيسى بن موسى بيعت گرفت . ابو جعفر به راه مكه در بئر ميمون درگذشت . به روزگار او عبد الرحمن بن معاوية بن هشام بن عبد الملك ، در سال شصتم ، به اندلس رفت و بر آنجا فرمانروايى يافت و سپس فرزندش هشام ابن [ عبد الرحمن ] بيست سال فرمانروا بود و عبد الرحمن در سال سى و هشت بدانجا رفته بود و ايشان هم اكنون فرمانروايان آنجا هستند تا به امروز . در يادكرد خلفاى بنى عباس نخستين ايشان ابو العباس عبد الله بن محمد بن على بن عبد الله بن عباس بود كه در روز آدينه دوازدهم ربيع الاول سال صد و سى و دو با او بيعت كردند و او ابو العباس امير المؤمنين مرتضى فرزند محمد بن على سجاد معروف به ذى الثفنات فرزند عبد الله معروف به حبر فرزند عباس معروف به ذو الرأى فرزند عبد المطلب شيبة الحمد بود و مادر ابو العباس ريطه دختر عبيد الله بن عبد المدان بود و هم اوست كه اخبارى دربارهء رسيدن خلافت به او منتشر شده بود . ابو العباس مردى بلند بالا و سپيد پوست و خوش چهره بود . به روزگار هشام بن عبد الملك ، در شراة ، متولد شد و چون به كوفه آمد ، در حمام اعين ، در لشكرگاه ابو سلمه منزل كرد و هاشميه ناميده شد . سپس از هاشميه به حيره رفت و از حيره به انبار و در آنجا شهرى ساخت و به سال صد و سى و شش درگذشت . روزگار خلافتش چهار سال و هشت ماه بود . عمرش بيست و چهار سال [ 1 ] بود و چهار پيرهن و پنج شلوار و چهار طيلسان و سه مطرف خز از خويش به جاى نهاد و ابو دلامه او را مرثيه گفت : كيست كه از تو بشكيبد ، كه بىتابى و شكيب من نه نيكوست . / هر كسى

--> [ 1 ] ابن قتيبه گويد : « وى در بيست و چهار سالگى به خلافت رسيد . » رك : المعارف ، ص 733 .